July 14, 2026
Trong những năm gần đây, bầu trời đang trở nên ngày càng chật chội khi thị trường vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) bùng nổ. Kể từ khi SpaceX ra mắt lô vệ tinh Starlink đầu tiên vào năm 2019, nhiều công ty như Amazon và Blue Origin đã tham gia vào cuộc đua này. Trung Quốc cũng không đứng ngoài cuộc khi phóng các vệ tinh Guowang và Qianfan.
260 vệ tinh Starlink đã bị loại bỏ khỏi khí quyển chỉ trong vòng 6 tháng gần đây
ẢNH: SPACEX
Theo Đại học Harvard (Mỹ), tính đến đầu năm 2026, có hơn 14.000 vệ tinh hoạt động trong tầng khí quyển thấp của Trái Đất, con số có thể tăng lên 70.000 hoặc thậm chí 100.000 vào năm 2035, với giá trị thị trường dự kiến đạt 108 tỉ USD. Sự gia tăng này đặt ra câu hỏi về tác động của vệ tinh đối với khí hậu và bầu khí quyển - một vấn đề mà các nhà khoa học và nhà thiên văn học đang quan tâm.
Khi các vệ tinh LEO như Starlink và Amazon hết hạn sử dụng, chúng được thiết kế để tự hủy quỹ đạo và rơi xuống đại dương. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng cũng bốc hơi hoàn toàn khi quay trở lại bầu khí quyển. Ví dụ vụ việc vào năm 2025, khi mảnh vỡ từ vệ tinh Starlink đã rơi xuống một trang trại ở Canada. Những vụ việc như vậy cho thấy nguy cơ tạo ra rác thải vũ trụ và khả năng va chạm với các vệ tinh khác của các vệ tinh "hết hạn sử dụng", dẫn đến hiệu ứng dây chuyền thảm khốc được gọi là Hiệu ứng Kessler.
Vệ tinh cháy trong khí quyển cũng chưa an toàn
Ngoài ra, khi các vệ tinh bốc cháy, chúng giải phóng các chất ô nhiễm kim loại nặng như chì, liti, đồng và nhôm, có thể gây ô nhiễm tầng bình lưu và làm suy giảm tầng ozone. Theo ước tính, khoảng 3.500 tấn sol khí kim loại sẽ được thải vào khí quyển hằng năm vào năm 2033.
Để giảm thiểu tác động tiêu cực của vệ tinh, ngành công nghiệp vũ trụ cần phải phát triển bền vững hơn. Hiện tại, các chòm vệ tinh không phải chịu sự giám sát của Đạo luật Chính sách Môi trường Quốc gia Mỹ (NEPA), nhưng Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ Mỹ (GAO) đang kêu gọi xem xét lại. Đây là điều cấp thiết, đặc biệt khi Starlink mới đây đã loại bỏ 260 vệ tinh chỉ trong vòng 6 tháng, từ tháng 12.2025 đến tháng 5.2026.
Mặc dù còn quá sớm để đánh giá tác động toàn cầu của ngành công nghiệp vũ trụ đang phát triển, nhưng các đề xuất ban đầu đã được đưa ra bao gồm việc tạo một nền kinh tế tuần hoàn cho vệ tinh, tìm kiếm các phương pháp tiếp nhiên liệu thân thiện với môi trường và nghiên cứu các vật liệu giảm ô nhiễm.
Với vị thế dẫn đầu trong thị trường viễn thông từ không gian, Starlink có thể trở thành hình mẫu về tính bền vững cho các công ty khác trong ngành.
0 comments:
Post a Comment